Madalas ipaliwanag at ilarawan ang Adbiyento bilang panahon ng paghihintay. Ngunit narito ang tapat at mabigat na katotohanan: 𝐡𝐢𝐧𝐝𝐢 𝐩𝐚𝐫𝐚 𝐬𝐚 𝐥𝐚𝐡𝐚𝐭 𝐚𝐧𝐠 𝐩𝐚𝐠𝐡𝐢𝐡𝐢𝐧𝐭𝐚𝐲. Madaling maghintay ang mga nasa poder, komportableng naghihintay sa kanilang mga luklukan at posisyong hindi naman nila pinagpaguran.

Pero para sa marami—lalo na sa mga magsasaka—ang paghihintay ay may ibang anyo. 𝐒𝐚𝐧𝐚𝐲 𝐬𝐢𝐥𝐚𝐧𝐠 𝐦𝐚𝐠𝐡𝐢𝐧𝐭𝐚𝐲; 𝐦𝐢𝐬𝐦𝐨𝐧𝐠 𝐚𝐧𝐠 𝐥𝐮𝐩𝐚 𝐚𝐧𝐠 𝐧𝐚𝐠𝐭𝐮𝐫𝐨 𝐬𝐚 𝐤𝐚𝐧𝐢𝐥𝐚. Naghihintay sila sa pag-usbong ng binhi, sa pagbabalik ng ulan, at sa panahon ng pag-aani. 𝐀𝐧𝐠 𝐩𝐚𝐠𝐡𝐢𝐡𝐢𝐧𝐭𝐚𝐲 𝐧𝐢𝐥𝐚’𝐲 𝐛𝐮𝐡𝐚𝐲 𝐧𝐚 𝐩𝐚𝐭𝐨𝐭𝐨𝐨, 𝐦𝐚𝐲 𝐩𝐚𝐠-𝐚𝐬𝐚𝐧𝐠 𝐧𝐚𝐤𝐚𝐮𝐠𝐚𝐭 𝐬𝐚 𝐩𝐮𝐬𝐨 𝐧𝐠 𝐥𝐮𝐩𝐚.

Ngunit alam din nila ito: nagiging di-makatao ang paghihintay kapag ang mismong kawalan ng katarungan ang lumilikha ng pagkaantala at pagkahinto—isang pagkaantala na sistematikong sila ang puntirya. Kapag ang mahihirap ay pinaghihintay habang ang makapangyarihan ay binibigyan ng pribilehiyong mauna, ang paghihintay ay hindi na ganap na makatao at sagrado. Ito na mismo ang mukha ng kawalang-katarungan.

Sa Pilipinas, kung saan naka-ugat, naka-dugtong, at naka-lapat sa lupa ang buhay—ang mga magsasaka ang nakapasan sa pisi ng pinakamahaba, pinakamasakit, at pinakamarahas na daluyong ng inhustisya. 𝐒𝐢𝐥𝐚 𝐚𝐧𝐠 𝐧𝐚𝐠𝐭𝐚𝐭𝐚𝐧𝐢𝐦, 𝐧𝐚𝐠-𝐚𝐚𝐧𝐢, 𝐧𝐚𝐠𝐩𝐚𝐩𝐚𝐤𝐚𝐢𝐧, 𝐚𝐭 𝐛𝐮𝐦𝐮𝐛𝐮𝐡𝐚𝐲 𝐬𝐚 𝐛𝐚𝐧𝐬𝐚—𝐧𝐠𝐮𝐧𝐢𝐭 𝐬𝐢𝐥𝐚 𝐫𝐢𝐧 𝐚𝐧𝐠 𝐩𝐢𝐧𝐚𝐤𝐚𝐦𝐚𝐡𝐢𝐫𝐚𝐩 𝐚𝐭 𝐩𝐢𝐧𝐚𝐤𝐚𝐚𝐩𝐢.

Ang aking mga repleksyon, sanaysay, sermon, at adbokasiya ay sumisibol mula sa mga kuwento ng mga magsasakang patuloy na lumalaban, naghihirap, ngunit hindi sumusuko. Sa kanila nakaangkla ang aking pananampalataya, ang aking pag-asa, at ang aking pananaw na ang kapangyarihan ay hindi dapat nagmumula sa mapanupil na puwersa kundi sa kolektibong lakas ng taumbayan.

Habang ang mga pamilyang nasa poder at panginoong maylupa ay may pribilehiyong mauna sa yaman at proteksiyon, ang magsasaka ay patuloy na tumatawid sa mga balakid na hindi nila pinili: bagsak-presyong ani, pang-aagaw ng mga lupang sakahan, banta ng armadong puwersa, kawalan ng suporta, at korapsyong lumalamon sa pondong para sana sa kanila. Naghihintay sila ng makatarungang presyo, tunay na reporma sa lupa, at buhay na iginagalang ang kanilang luha, pawis, at dugo. Ngunit kahit sa paghihintay, hindi sila nananatiling tahimik at nagtitiis—sila’y kumikilos. Lumalaban. Nag-oorganisa. Ipinagtatanggol ang lupa. At sabay-sabay silang bumabangon upang ang hustisya ay makamtan, hindi lamang para sa kanila kundi para sa lahat ng makikinabang sa kanilang ani.

𝐒𝐚𝐧𝐚𝐲 𝐬𝐢𝐥𝐚𝐧𝐠 𝐦𝐚𝐠𝐡𝐢𝐧𝐭𝐚𝐲 𝐬𝐚 𝐩𝐚𝐠-𝐮𝐬𝐛𝐨𝐧𝐠 𝐧𝐠 𝐛𝐢𝐧𝐡𝐢, 𝐧𝐠𝐮𝐧𝐢𝐭 𝐡𝐢𝐧𝐝𝐢 𝐬𝐢𝐥𝐚 𝐝𝐚𝐩𝐚𝐭 𝐩𝐢𝐧𝐚𝐠𝐡𝐢𝐡𝐢𝐧𝐭𝐚𝐲 𝐬𝐚 𝐤𝐚𝐭𝐚𝐫𝐮𝐧𝐠𝐚𝐧.

𝐒𝐚𝐧𝐚𝐲 𝐬𝐢𝐥𝐚𝐧𝐠 𝐦𝐚𝐠𝐡𝐢𝐧𝐭𝐚𝐲 𝐬𝐚 𝐩𝐚𝐠-𝐚𝐧𝐢, 𝐧𝐠𝐮𝐧𝐢𝐭 𝐡𝐢𝐧𝐝𝐢 𝐬𝐢𝐥𝐚 𝐝𝐚𝐩𝐚𝐭 𝐩𝐢𝐧𝐚𝐠𝐡𝐢𝐡𝐢𝐧𝐭𝐚𝐲 𝐬𝐚 𝐝𝐚𝐧𝐠𝐚𝐥.

𝐒𝐚𝐧𝐚𝐲 𝐬𝐢𝐥𝐚𝐧𝐠 𝐦𝐚𝐠𝐡𝐢𝐧𝐭𝐚𝐲 𝐬𝐚 𝐮𝐥𝐚𝐧, 𝐧𝐠𝐮𝐧𝐢𝐭 𝐡𝐢𝐧𝐝𝐢 𝐬𝐢𝐥𝐚 𝐝𝐚𝐩𝐚𝐭 𝐩𝐢𝐧𝐚𝐠𝐡𝐢𝐡𝐢𝐧𝐭𝐚𝐲 𝐬𝐚 𝐤𝐚𝐥𝐢𝐠𝐭𝐚𝐬𝐚𝐧.

Gayunpaman, patuloy nilang pasan ang mabigat na katotohanan ng paghihintay. Kapag ninanakaw ang pondong para sa proteksyon laban sa baha, bukirin nila ang direktang napipinsala. Kapag dumating ang bagyo, kabuhayan nila ang naglalaho sa isang iglap. Kapag wala nang ani at lumolobo ang utang dahil sa kapabayaan ng estado, ang gobyerno ay nag-aalok ng “ayuda”—mga pautang na may interes, mga patibong na naglulubog sa kanila sa mas malalim na siklo ng utang at inhustisya.

Madalas sila rin ang nakararanas ng paglabag sa karapatang pantao. Sila ang tinatakot, ikinukulong, pinapaslang, at ang ilan sa kanila ay hindi pa rin natatagpuan hanggang ngayon. Samantala, ang makapangyarihan ay madaling nakakalusot: nakakatakas sa kaso, naluluklok sa mas mataas na posisyon, at patuloy na nakikinabang sa katiwaliang pinapasan ng bayan.

𝐒𝐚 𝐠𝐚𝐧𝐢𝐭𝐨𝐧𝐠 𝐦𝐮𝐧𝐝𝐨, 𝐚𝐧𝐠 𝐀𝐝𝐛𝐢𝐲𝐞𝐧𝐭𝐨 𝐚𝐲 𝐡𝐢𝐧𝐝𝐢 𝐩𝐚𝐧𝐚𝐰𝐚𝐠𝐚𝐧 𝐬𝐚 𝐭𝐚𝐡𝐢𝐦𝐢𝐤 𝐧𝐚 𝐩𝐚𝐠𝐭𝐢𝐭𝐢𝐢𝐬, 𝐤𝐮𝐧𝐝𝐢 𝐩𝐚𝐚𝐧𝐲𝐚𝐲𝐚 𝐬𝐚 𝐩𝐚𝐠𝐤𝐢𝐥𝐨𝐬, 𝐩𝐚𝐠𝐤𝐚𝐦𝐮𝐥𝐚𝐭, 𝐚𝐭 𝐤𝐨𝐥𝐞𝐤𝐭𝐢𝐛𝐨𝐧𝐠 𝐩𝐚𝐠𝐥𝐚𝐛𝐚𝐧.

Dumarating ang Adbiyento—payapa ngunit may tapang—sa mismong lupang sinikap ilibing ang hustisya at pag-asa. Ipinapakita nito kung sino ang laging nasa laylayan ng paghihintay at kung sino ang hindi kailanman kailangan maghintay. Inihahayag nito na ang Diyos ay nasa panig ng mga api, pinagkaitan ng inhustiya, at kinaligtaan ng lipunan.

Ang mga magsasaka ang pinakasanay sa larangan ng paghihintay—ngunit hindi kailanman nila kailangan ng karagdagang aral ng pagtitiis at paghihirap sa anyo ng kawalan ng katarungan.

Ang kailangan nila ay pagkakaisa at pakikiisa ng mga komunidad na handang gibain ang mga estrukturang nagpapahirap sa kanila. Hindi lamang pakikiramay, kundi aktibong pagkilos at pakikipamuhay sa kanilang laban.

Ang hamon ng Adbiyento ay buwagin ang uri ng paghihintay na lalo pang nagpapalalim sa ugat ng kawalang-katarungan. Inaanyayahan tayong kumilos ngayon—hindi bukas—kasama ng mga magsasaka para sa lupa, dangal, at buhay.

At sa mga magsasakang pinaghihintay ng sistemang mapaniil, ipinapahayag ng Adbiyento, nang may propetikong pag-asa:

Hindi nalilimot ng lupa ang ating paghihintay.

Hindi katanggap-tanggap ang inhustisyang paulit-ulit tayong inilulubog sa putikan.

Sapagkat ang katarungan—hindi iyan pribilehiyong ibinibigay; iyan ay karapatang inaangkin.

At dito mismo— 𝐬𝐚 𝐥𝐮𝐩𝐚𝐧𝐠 𝐩𝐢𝐧𝐚𝐭𝐮𝐲𝐨 𝐧𝐠 𝐤𝐚𝐰𝐚𝐥𝐚𝐧 𝐧𝐠 𝐤𝐚𝐭𝐚𝐫𝐮𝐧𝐠𝐚𝐧, 𝐧𝐠𝐮𝐧𝐢𝐭 𝐩𝐚𝐭𝐮𝐥𝐨𝐲 𝐧𝐚 𝐩𝐢𝐧𝐚𝐲𝐚𝐲𝐚𝐛𝐨𝐧𝐠 𝐧𝐠 𝐦𝐠𝐚 𝐦𝐚𝐠𝐬𝐚𝐬𝐚𝐤𝐚—𝐮𝐮𝐬𝐛𝐨𝐧𝐠 𝐚𝐧𝐠 𝐀𝐝𝐛𝐢𝐲𝐞𝐧𝐭𝐨, 𝐚𝐭 𝐚𝐧𝐠 𝐩𝐚𝐠-𝐚𝐬𝐚’𝐲 𝐦𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚𝐭𝐢𝐥𝐢𝐧𝐠 𝐛𝐮𝐡𝐚𝐲.